လိပ္ခုံးအေၾကာင္းေျပာျခင္တယ္                                         ေရး- ကုိျငမ္း (ေတာင္သာ)

လိပ္ခုးံ (TSA)

လိပ္ခုးံ (TSA)

မဖတ္ရေသးတဲ့ ဂ်ာနယ္ေဟာင္းေလးေတြဖတ္ျခင္တာနဲ႔  ညေနဘက္ ဆင္မလုိက္ရပ္ကြက္ ၾကည့္ျမင္တုိင္ ကမ္း နာလမ္းက မင္းမင္းၾကည္လက္ဘက္ရည္ဆုိင္ေပါက္ဝေရာက္ခါရွိေသး-

လိပ္သတင္းေတြ ဂ်ာနယ္ေတြမွာ ခဏခဏပါေနပါ့လား… ဦးဝင္းကုိကုိ ကေျပာပါ သည္… ဆုိတာေတြ လည္း.. မၾကာမၾကာဖတ္ေနရျပန္တယ္လုိ႔ …ဆုိင္ပုိင္ရွင္ ကုိထြန္းေက်ာ္က ေျပာပါေတာ့တယ္။ သူ႕ေဘးမွာ  ဆ ရာဦးဥာဏ္က 7 Day Journal ဂ်ာနယ္ဖတ္ေနပီး.. ဆုိင္လုပ္သားေလတစုလဲေဘးမွာဝုိင္းထုိင္ေနၾက တာ ေတြ႕ လိုက္ရပါတယ္။

ဟုတ္ဗ်ိဳ႕… က်ေနာ္တုိ႔ Wildlife Conservation Society (WCS) သားငွက္ထိန္းသိမ္းေရး ဝက္ဆုိဒ္ က သတင္းေဖၚျပထားတာေတြကုိ ဂ်ာနယ္ေတြက… က်ေနာ္တုိ႔ဆီကိုိဖုံးနဲ႔တမ်ိဳး… အီးေမးလ္နဲ႔ တဖုံ…လူကုိယ္တုိင္ လာေမးၾကတာတနည္း… အဲသလိုနည္းေတြနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ျပန္ၾကားေပးေနရပါတယ္…၂ ရက္ေလာက္က ရုပ္သံ MI နဲ႔ 5 Movie plus တုိ႔က လာဗ်ဴးသြားၾကေသးတယ္ဗ်။

ဆရာတုိ႔လုပ္ခဲ့တာ ၁၀ ႏွစ္ေလာက္ေတာင္ရွိေနတာ… အခုမွ သတင္းထြက္လာတယ္ေနာ္။

ေအး…အဲဒီျမန္မာ့တုိက္လိပ္(သို႔)လိပ္ခုံး ကုိ သတင္း႒ာန ေတြကုိသတင္းေပးခဲ့ပါတယ္…မႏၱေလးၿမိဳ႕က ရတ နာပုံတိရစာၦန္ဥယ်ာဥ္နဲ႔ ပုဂံၿမိဳ႕ ေလာကနႏၵာေဘးမဲ့ေတာဥယ်ာဥ္မွာ ရွိတဲ့… လိပ္ခုံးေတြသတင္းေတြ ကုိဘဲ ေပးခဲ့တာမ်ားတယ္။ ခႏီၱးၿမိဳ႕နယ္မွာ လိပ္ခုံးေစာင့္ေရွာက္ေနတဲ့့သတင္းကုိေတာ့… ခပ္မွိန္မွိန္ဘဲသတင္းေတြမွာ ေဖၚ ျပခဲ့ပါတယ္…အဓိက လုပ္ေနတဲ့ေနရာကုိ ေဖၚျပျခင္းမလုပ္ပါဘူး…ေဖၚျပလုိက္မိရင္ ” သူခုိးကုိ ေျမပုံလမ္း ညႊန္ေပးလုိက္္သလုိ ျဖစ္မွာစုိးလုိ႔ပါ”… က်ေနာ္တုိ႔ဌာနအေနနဲ႔ကလည္း…ထုိက္သင့္တဲ့ ေအာင္ျမင္မႈရွိလာမွ အ သိေပးမယ္ဆုိတဲ့ သဘာထားမ်ိဳးထား…ရွိခဲ့လုိ႔လဲျဖစ္ပါတယ္…

လင္းဖါးေဖါင္ေတာ္ဦးေစတီနားကခ်င္းတြင္းျမစ္မွာ အေကာင္(၃၀)နဲ႔.. ထမံသီရြာေဘးက နန္႔သလက္ ေခ်ာင္းမွာ အေကာင္(၃၀)လႊတ္တာလုိ႔ …ျမန္မာတုိင္းမွာဖတ္လုိက္ရတယ္…ေတာ္ေတာ္ေလးလုပ္ခဲ့ရမွာ ေပါ့ဟု ဆရာဥာဏ္ကေမးလာၿပီ။

TSA

လိပ္ခုးံ

ဟုတ္ကဲ့ က်ေနာ္တုိ႔ဟာ.. ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ထမံသီေတာရုိင္းတိရစာၦန္နဲ႔က်ေနာ္တုိ႔ သားငွက္ထိန္းသိမ္းေရး အဖြဲ႕ဟာ…  ခႏီးၱၿမိဳ႕နယ္.. လင္းဖါးေက်းရြာလိပ္ခုံးနဲ႔ပတ္သက္ပီး… ေမးၾကျမန္းၾကေတာ့… လင္းဖါးရြာကတုိင္း လွ်မ္ရွမ္းလူမ်ိဳး(ရွမ္းနီ)ေတြျဖစ္တဲ့ …ဦးဖုိးသန္း၊ဦးေက်ာ္ရွိန္၊ ဦးအုန္းျမင့္နဲ႔ ဗမာလူမ်ိဳး ဦးရဲတင့္တုိ႔က…လင္း ဖါး ေဖါင္ေတာ္ဦးဘုရားေရလယ္ကြ်န္းမွာ… လိပ္ခုံးအမ (၂)ေကာင္တက္တယ္… ေလ့လာမယ္ဆုိရင္ …လင္းဖါးမွာ ေနပီးလုပ္ၾကပါလုိ႔…တုိက္တြန္းအားေပးလာလုိ႔ …ဒီဇင္ဘာလမွာ…လင္းဖါးရြာ ခ်င္းတြင္းျမစ္အေရွ႕ဘက္ကမ္းက ေသာင္ျပင္မွာတဲထုိးပီး… အလုပ္လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ထမံသီေတာရုိင္းတိရစာၦန္ေဘးမဲ့့ေတာက…အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႈး ဦး ခင္ေမာင္ျမင့္နဲ႔ဝန္ထမ္းေတြနဲ႔ ႔သားငွက္ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕ဝန္ထမ္းေတြ ေသာင္ျပင္မွာအိပ္…စားပီး အလုပ္လုပ္ ခဲ့့ၾကတယ္…က်ေနာ္တုိ႔အတြက္လုပ္ငန္းအသစ္ျဖစ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔က မိေက်ာင္းဥကေန သားေပါက္တဲ့့ထိ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာလုပ္ခဲ့ဘူးတဲ့အေတြအႀကဳံရယ္..လင္းဖါးရြာကလိပ္ဥရွာစားဘူးတဲ့…သူေတြဆီက အေတြ႕အ ႀကဳံ ေတြေပါင္္းစပ္ပီးလုပ္တာ…ပထမဦးဆုံးႏွစ္ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ေမလမွာ… လိပ္ခုံံးသား ေပါက္ (၈၈)ေကာင္ ရခဲ့ တယ္။

ပထမ ဆုံးႏွစ္မွာ..(၁)ေကာင္ေပါက္ရင္ဘဲ ေအာင္ျမင္တယ္လုိ႔ …က်ေနာ့္ကုိ အားေပးတဲ့ နယူးေယာ့ (WCS)က Bill Holmstrom ဆုိရင္… က်ေနာ္တုိ႔အဖြဲ႕ကုိ ခ်ီးက်ဴးခဲ့သလုိ… Australia က Dr.Gerald Kuchling ကလည္း …သူစတင္ခဲ့တဲ့သုေတသနေအာင္ျမင္လုိ႔ …သိပ္ကုိ ဝမ္းသာရွာတယ္ဗ်ာ။ အဲသလုိ… ၂၀၀၆ ခုႏွစ္က (ဂဂ) ေကာင္ေပါက္ရာေနာက္ပုိင္းမွာ.. အျမင္ဆုံး (၁၂၃)ေကာင္အထိေပါက္ေအာင္လုပ္နုုိင္ခဲ့တယ္.. ေနာင္ႏွစ္ ေတြမွာ TSA လို႔ေခၚတဲ့… Turtle Survival Alliance လိပ္မ်ိဳးဆက္ရွင္သန္ေရးအဖြဲ႕က… က် ေနာ္တုိ႕ WCS နဲ႔ပူးေပါင္း ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့လို႔ …အခုဆုိရင္ (၇၀၀) စုေဆာင္းေမြးထားႏုိင္ပါဘီ။

ဆရာ့အေမးကုိဆက္ေျဖရရင္… အခုမွစၿပီး…စမ္းသပ္လႊတ္ဆင့္တဲ့အဆင့္ကုိေရာက္ခါစဘဲရွိပါ ေသး တယ္…. မူယင္း ေဒသကေမြးဖြားလာတဲ့ လိပ္သားေပါက္ေတြ…အရြယ္ေရာက္လာလုိ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ မူယင္းေဒသ ေမြး႒ာေနကုိဘဲျပန္လႊတ္ႏုိင္ပီမုိ႔ …ရာႏႈံးတစ္ဝက္ေအာင္ျမင္ခဲ့ပီလုိ႔ ေျပာျခင္ပါတယ္…ေမြး႒ာေနသဘာ ဝခ်င္း တြင္းျမစ္ထဲကုိ..အခုလႊတ္ေပးလုိက္္တဲ့ သားသမီးေတြကေပါက္ဖြား လာမယ့္ ေျမးေတြ…ျမစ္ေတြရလာ တဲ့့အ ဆင့္ေရာက္မွ..လုံးဝရာႏႈံးျပည့္ေအာင္ျမင္တယ္လုိ႔ယူဆနုိင္မွာပါ… အခုလႊတ္လုိက္တဲ့ အေကာင္ ၆၀ ဟာ ကုိ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ နယူူးေယာ့ၿမိဳ႕ သားငွက္ ထိန္းသိမ္း ေရးအဖြဲ႔ခ်ဳပ္က တိရစာၦန္ေဆးကုဆရာဝန္ေတြ..ဇီဝက မၼ ေဗဒဘာသာရပ္ကြ်မ္းက်င္ သူေတြ…ဓါတ္ခြဲ ခမ္းမႈးေတြနဲ႔ လိပ္ကြ်မ္းက်င္ပညာရွင္ေတြက က်န္းမာေရးနဲ႔… မ်ိဳး ရုိးဗီဇစစ္ေဆးထားပီး….Microchip Number လုိ႔ေခၚတဲ့ မွတ္ပုံတင္နံပါတ္ကရိယာေလး ထည့္ထား ပီးသား ေတြ ပါ…အေကာင္ ၆၀ မွာ ၃၀ ကုိ Radio Transmitter တပ္ထားပါတယ္..ဒါေတြကုိ ဦးဥာဏ္ ဖတ္ထား… သိ ထား သလုိ…လႊတ္တဲ့ေနရာ ေတြက လင္းဖါးနဲ႔ ထမံသီရြာေဘးကေနခ်င္းတြင္းျမစ္ထဲစီးဝင္တဲ့ နန္႔သလက္ ေခ်ာင္းထဲ ကုိလႊတ္တာပါ….

ဘာျဖစ္လုိ႔ လိပ္ခုံးလုိ႔၊ တုိက္လိပ္လုိ႔ေခၚရတာလဲ… လုိ႔ ေမးလာသူက  ေက်ာက္ပန္းေတာင္းၿမိဳ႕နယ္္၊ ေညာင္နီက်င္းသားေလးျဖစ္တယ္။

ေအးကြ…သူ႕ရဲ႕ေက်ာကုန္း ေဟာသလုိကုိ ကုံးကုံး၊ ခုံးခုံး၊ ေလးကုိင္းေလးလုိေကြးေနတာ… အေရာင္က ညိဳမဲမဲ…။ က်ေနာ္က လက္ႏွစ္ဘက္ကုိေလးကုိင္ေလးလုိျဖစ္သြားေအာင္…ေကြးေကြးေလးလုပ္ျပလုိက္တယ္။ လိပ္ခြံကုိေထာင္ပီးၾကည့္လုိက္မယ္ဆုိရင္… မဲမဲေျပာင္ကုန္းေနတဲ့… ေက်ာျပင္(ခါးကုန္းႀကီး) လုိေတြ႕ရမွာကြ … ေစ်းမွာေရာင္းတဲ့့ မဲမဲမုန္႔ေတြကုိ ဒုိ႔အညာသားေတြကုိ…ခ်စ္လုိ႔…ခင္လုိ႔ စၾက…ေနာက္ေျပာင္အေနနဲ႔… အညာ သားေက်ာကုန္းလုိ႔ အမည္ေပးထားတာ မဟုတ္လား။ အဲသလုိပုံမ်ိဳးေပါ့။ေဟာသလုိ မ်ိဳးေပါ့လုိ႔ေျပာရင္…စားပြဲခုံ ေပၚကုိ ေရေႏြးဆြတ္ပီးအရုပ္ဆြဲျပလုိက္ပါတယ္။  အားလုံးကုိ…လိပ္ခုံးဆုိတာကုိ ပီပီ ျပင္ျပင္…လက္ေတြ႕ျမင္ဘူး ေအာင္ျပျခင္ေပမယ့္ေနာက္ရက္ေတြမွဘဲ ဓါတ္ပုံျပရေတာ့မယ္။စကားျဖတ္ပီးေျပာရဦးမယ္.. လိပ္ခုံးဆုိလုိ႔… ဟုိ တုံး… ကလိပ္ခုံးဆုိတဲ့အေဆာက္အဦႀကီးတခုရွိခဲ့ဘူးတယ္..ျပည္လမ္း ေဆးတကၠသိုလ္ (၁)ဝင္း ထဲမွာ …ျပပဲြ ေတြအမ်ားဆုံးလုပ္ခဲ့တဲ့..ခန္းမႀကီးေပါ့… ဟုိးလြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္တုံးက လိပ္ခုံးကုိဖ်က္္ ပစ္လုိက္ၾကၿပီ ..အဲဒါကုိ..ယခင္ ..ဆုိဗီယက္ျပည္ေထာင္စုဆုိရွယ္လစ္သမၼတႏုိင္ငံက ေဆာက္ေပးခဲ့တာ..အခုေတာ့ ရုရွႏုိင္ငံ။

ခုႏွစ္စဥ္ၾကယ္လို ေကြးေကြးေလးဥတယ္ဆုိတာ ဘယ္လုိတုံး။ ေမးလာသူက မုံ႔ဆရာ၊ ေဂြးခ်ိဳရြာသား၊ ေခ်ာက္ၿမိဳ႕ နယ္က။

ဟုတ္ပီ ေဂြးခ်ိဳရ၊ ဒီလုိကြ… ျပာသုိလမုိက္… လိပ္တုိက္ေသာင္စမ္းနဲ႔ ျပာသိုလမုိက္… လယ္ေကာစုိက္ … လိပ္တုိက္ေသာင္ျပင္…သမုဒ္တင္ ဆုိတဲ့… ဆုိရုိးစကားေလးေတြကုိ… တံငါအုိႀကီးေတြဆီက… ငါတုိ႔မွတ္ သား ခဲ့ရပါတယ္.. ဒီစာခ်ိဳးအရ…လိပ္ေတြဟာ…ျပာ သုိလမွာ ျမစ္ကမ္းေသာင္ျပင္ေပၚတက္ပီး… ဥဥမယ့္ေနရာကုိ ေရြး ခ်ယ္ၾကတယ္လုိ႔ ….ေရွးလူႀကီးသူမ ေတြမွတ္သားထားခ့ဲတာ။ ေသာင္စမ္းပီးမွဥတဲ့လိပ္က …ျမန္မာ့တုိက္ လိပ္ (ဝါ)လိပ္ခုံးေတြျဖစ္ေနတာရယ္… ျပာသုိလ(ေဆာင္းရာသီ)မွာဘဲဥတာမုိ႔…အဲဒီ လိပ္ခုံးေတြ ကုိၾကည့္ပီး… ေရွးလူ ႀကီးသူမေတြ…မွတ္သားရရြတ္ဆုိလာတာလုိ႔ သုံးသပ္ရတယ္။ ေရတက္ေရက်နဲ႔ အျမင့္ဆုံး တက္မဲ့့ေရ အမွတ္.. ေနရာကုိ…လိပ္ဥတဲ့ေနရာေတြၾကည့္ပီးဟုိးတုံးကမွတ္သားခဲ့့ၾကသကုိး။

ျပာသိုမွာတက္ပီးဥတဲ့ဥစမ္းဆုိတာကလည္း… ၃ လုံးအမ်ားဆုံးဘဲအစမ္းဥတာ… ဥစမ္းအမဟာ… ေနာက္တႀကိမ္တက္ဥေတာ့ သူအရင္ဥစမ္းဥခဲ့တဲ့ေသာင္ျပင္မွာ အစိမ္တက္ဥေတာ့တာပါဘဲ။ လိပ္ခုံး ဥအု တာ ကလည္း…သိပ္ကုိ အံ့ၾသဘုိ႔ေကာင္းတယ္။ လိပ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဥက်င္းတစ္က်င္း ထဲမွာဘဲ တစ္ႀကိမ္ တစ္ခါတည္းအုခ်လုိက္တာခ်ဥ္းျဖစ္ေပမယ္လုိ႔ ဒုိ႔ျမန္မာမ်ိဳး…လိပ္ခုံးအမကေတာ့….ကမၻာ့ၿပိဳင္စံရွား လိပ္ မလုိ႔ ေျပာရမယ္ထင္တယ္။ကမၻာမွာ ျမန္မာမွာဘဲရွိတယ္လုိ႔ ၾကြားေသာ္…ၾကြားႏုိင္္တယ္။ ခႏီၱးေဒသက လူေတြယူဆ သလုိ…အမည္ေပးၾကသလုိ… ခုႏွစ္စဥ္ၾကယ္ပုံ…ဥၾကတာေပါ့။ ဒုိ႕အေတြအႀကဳံအရ ခုႏွစ္စဥ္… (၇) လုံး ေတာင္ မကပါဘူး..(၁၀)က်င္းထိေတာင္ဥတယ္… တစ္ညတည္းမွာ လိပ္က်င္း ၁၀ က်င္းေလာက္ တူးပီးဥရတာ။ ပ်မ္းမွ် တစ္က်င္းစီမွာ.(၃) လုံးကေနပီး.. (၈) လုံးေလာက္အထိဥပါတယ္။ (ဂ)က်င္းစလုံးက ဥေတြကုိ ေရ တြက္ၾကည့္ ရင္… အလုံး (၃၀)ကေနပီး…(၅၀) အထိရွိပါတယ္။ အမတစ္ေကာင္ဟာ တႏွစ္ကုိ ၂ ႀကိမ္ဥတယ္ဆုိတာလက္ ေတြ႕သိရတယ္။  လိပ္တက္တဲ့ေနမ်ိဳးမွာ ရက္ျမတ္အခါေကာင္း …ေန႔ေကာင္းေတြမုိ႔ …အိမ္သစ္ေဆာက္တာ ေတြ…လုပ္ငန္းသစ္လုပ္တာေတြ အထက္ခ်င္းတြင္းေဒသမွာရွိေနတယ္။

တစ္ခါတစ္ခါက်ေတာ့လဲ ..လူေသအေခါင္းလုိလဲ တန္းပီးဥဥတာလဲရွိပါတယ္။   အနီးစပ္ဆုံးအေနနဲ႔ျမန္ မာအကၡရာ ” ဝ “ဝလုံး၊ ” တ” တဝမ္းပူ ပုံ႑ာန္လုိထင္ရတဲ့ပုံစံမ်ိဳးေတြဘဲအေတြ႕ ရမ်ားပါ တယ္။ က်ေနာ့္လက္ ေထာက္ ကုိေက်ာ္မုိးကေတာ့.. လူေသကုိေသာင္ျပင္မွာေျမျမဳပ္ပီး…သဲဖုိ႔ထားတဲ့ ပုံစံမ်ိဳး ေတြ႕ဘူးလုိ႔..သူ႕ ဓါတ္ပုံ မွတ္တမ္းတင္ထားတာ က်ေနာ္ၾကည့္ရဖူးပါတယ္။ အဲသလုိပုံစံဆုိရင္…ဥရွာရ.. ေတာ္ ေတာ္…ခက္တယ္လုိ႔ သူေျပာပါတယ္။ အခုအထိ..ဟုိတုံးက ေျပာလာတဲ့ ” ျပာသိုလမုိက္..လိပ္တုိက္ ေသာင္စမ္း ” ဆုိတဲ့အမွတ္ သေကၤတဟာ… မွန္ကန္ေနတုံးပါဘဲ။

လိပ္က်ဥ္းေတြ… ဥေတြကုိဘယ္လုိရွာၾကလဲလုိ႔ ေမးလာျပန္သူက… ကုိထြန္းေက်ာ္ျဖစ္ပါတယ္။

လိပ္ေတြဟာ ျပာသိုလထဲေရာက္ပီဆုိရင္… ဥစပ္းဥၾကတာမုိ႔… သုေတသနစလုပ္တဲ့ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္က ဆုိ ရင္..လင္းဖါးရြာေနပီး အထက္ (၁၀) မုိင္… ေအာက္ဖက္ကုိ (၁၀) မုိင္ ကုိ …တရက္ျခားထြက္ပီး ေဒသခံေတြ ေျပာတဲ့လိပ္ေသာင္ေတြကုိ က်ေနာ္တုိ႔႒ာနပုိင္ ေလွနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ရယ္… ထမံသီေဘးမဲ့ေတာဝန္ထမ္းတုိ႔ဟာ… ေနေရာင္ျခည္ျမင္ရတဲ့ ၈ နာရီေလာက္ဆုိရင္…စက္ေလွေမာင္းပီး..ၾကည့္ရတယ္။ မနက္တုိင္း …ေဆာင္းတြင္းဆုိ ရင္ …အထက္ခ်င္းတြင္းမွာ ေရျပင္ကထြက္လာတဲ့ ေရေငြ႕ေတြနဲ႔…ေအးေနတဲ့ေလေတြ ေတြ႕ၾကပီး မႈိင္းေတြျဖစ္ လာလုိ႔… မျမင္ရဘူး။ အဲသလုိျဖစ္ေနတာကုိ… မႈိင္းတုိက္တယ္လုိ႔ေခၚတယ္။ မႈိင္းကြဲတဲ့နံနက္( ၈) နာရီေလာက္ ေရာက္မွ… လင္းဖါးအထက္ကုိ(၁) ရက္သြား… ေနာက္(၁) ရက္မွာ လင္းဖါးေအာက္ဖက္ကုိတရက္သြား ။ အဲသ လုိအလွည့္က်စနစ္နဲ႔ …ေန႔တုိင္းသြားၾကည့္ရတယ္။

ေသာင္ျပင္မွာ လိပ္တက္တယ္… မတက္ဘူးဆုိတာကေတာ့…လိပ္တက္ထားရင္ …လိပ္ေျခရာေတြက သံခ်ပ္ကာအေျမာက္ရဲ႕သံပတ္ဘီးေျခရာေတြလုိဟာမ်ိဳး…ကင္းေျချမားေျခေထာက္လုိမ်ိဳး… ပ်ဥ္ခ်ပ္ႀကီးတစ္ခ်ပ္ ကုိေသာင္ျပင္ေပၚကဆြဲခ်လုိက္ေတာ့ ….ထင္ပီးက်န္ရစ္ေနတဲ့အရာေတြလုိဟာကုိ… အေဝးကျမင္ရတယ္။ တခါ တေလအေဝးကေနပီး… လိပ္တက္တဲ့အတက္လမ္း… အဆင္းလမ္းေတြကုိေတာင္ျမင္ရတယ္။ အတက္လမ္း မွာေတာ့… ေျခရာ…ဗုိုက္ရာေတြနဲ႔ အၿမီးအရာေတြက ေသာင္ျပင္မွာ…ေတာ္ေတာ္ေလးထင္ ထင္ရွားရွားေတြ႕ ရ တယ္။ ဥေတြဘုိက္ထဲမွာရွိေနေတာ့….သူ႔ခႏၶာကုိယ္က ေလးေနမွာကုိး။ အဲ… အဆင္းေျခရာကေတာ့… အ တက္ေျခရာေလာက္မထင္ရွားေတာ့ဘူး.. ဥခ်လုိက္ပီးဘီမုိ႔… ေပါ့သြားဘီေလ။

အဲသလုိျမင္လိပ္တက္…လိပ္ဆင္းထားတဲ့ စြတ္ေၾကာင္းႀကီးေတြ..ေတြ႔လုိ႔ကေတာ့… ေသာင္ေပၚ တက္ ပီးၾကည့္။ ေသာင္ေဖြးေဖြးေပၚမွာ ေရစုိေတြနဲ႔ျဖန္းထားတဲ့ေနရာေတြ…ေတြ႔ ဘီဆုိရင္.. အဲဒီေနရာမွာဥထား တာ ေသခ်ာပီမုိ႔ ေဖၚၾကေပေတာ့့။ ဒီေနရာမွာ…ဥေဖၚနည္းတတ္ဖုိ႔လုိလာဘီ။ လိပ္ဥ…လိပ္ဥ။ ငယ္ငယ္တုံးက လိပ္ဥ ဖြက္တမ္း ကစားခဲ့ရတာကုိ… အမွတ္ရလိမ့္မယ္ထင္တယ္။ လိပ္ဥေဖၚတတ္တဲ့ သူမွေဖၚတတ္တာ… မေဖၚတတ္ လုိ႔ကေတာ့…တစ္လုံးမွရွာရမွာမဟုတ္။ လိပ္ဥရွာတတ္တဲ့ လင္းဖါးက ဦးဖုိးသန္းတုိ႔…ဦးေမာင္ညွိတုိ႔ကုိ အေခၚ ခုိင္းပီးအေဖၚခုိင္းရတာ။ ေဖၚတဲ့အခါ…. ကုိင္းပင္အရုိးေျခာက္ကုိ…လက္ႏွစ္ဘက္နဲ႔ဆုပ္၊ ခါးကုန္းပီး သဲျပင္ကုိ ၄၅ ဒီကရီ( ခါးကုန္းထုိးတာဆုိေတာ့ အဲသေလာက္ဒီကရီေတာ့ရွိလိမ့္မယ္)ေစာင္းပီး…စြပ္ခနဲ..စြပ္ခနဲ ထုိး ထုိးပီး ရွာရတာ…ေမာင္။

ကုိင္းပင္ဆုိတာ ဒုိ႔အလယ္ပုိင္းသားေတြ ျမင္ဘူးၾကမွာမဟုတ္ဘူး… ေျပာင္းဖူးရုိး… ဒါမွမဟုတ္ ႏွံစား ေျပာင္းရုိး(ခ်ိတ္ေျပာင္း)လုိဟာမ်ိဳးေပါ့…ေမာင္ရင္။ ကုိင္းကြ်န္းမီ… ကြ်န္းကုိင္းမီ ဆုိရုိးစကားထဲက ကုိင္းပင္ကုိ ေျပာတာေနာ္။ ကုိင္းရုိးနဲ႔ထုိးလုိက္တဲ့ေနရာဟာ.. အားစုိက္ထုိးရပီး… ခပ္က်ပ္က်ပ္ပဲရွိေနတယ္ဆုိရင္ …ဥထားတဲ့ ေနရာ မဟုတ္ေသးဘူး…အဲ… ထုိးလုိက္လုိ႔ ကုိင္းပင္ရုိးဟာ လက္ဆမထိန္းႏုိင္ေလာက္ေအာင္ျဖစ္သြာပီး… ရႊတ္ ခနဲဝင္သြား လုိ႔ကေတာ့… ေသခ်ာပီေမာင္.. ဒီေနရာမွာ ဥက်င္းရွိေနပီ.. ဥေတြေဖၚလုိ႔…ရွာလုိ႔မ ရေသးဘူး ..ဆက္ထုိးပီးရွာ ရဦးမွာမုိ႔…အဲ ဒီေနရာကုိ ဝါးသုိ႔မဟုတ္ ကုိင္းပင္ရုိးေျခာက္နဲ႔ထုိးစုိုက္ပီးသေကၤတျပထားဦး …ကုန္းကုန္း …ကုန္း ကုန္းနဲ႔..စြပ္ကနဲ႔ စြပ္ကနဲ႔ထုိးေနတဲ့ အဘကုိ ဒုိ႔တစ္ေတြဝိုင္းၾကည့္ေနႏွင့္အုံး…။

ေနာက္ဆက္ပီး ပထမက်င္းရွာတဲ့အတုိင္းဆက္ထုိး၊ ခုနလုိဘဲ ရႊတ္ခနဲျဖစ္ပီဆုိရင္ သေကၤတျပထား။ ဆက္ရွာဆက္ၾကေပေတာ့။ ဥရွာေပးတဲ့ ဦးဖုိးသန္းတုိ႔ …ဦးေမာင္္ညွိတုိ႔ဆုိတာ… နား.. နားပီး..ထုိး..ထုိးေနရတာ၊ ဆက္တုိက္မထုိးႏုိင္ဘူး… အသက္ေတြႀကီးေနမွကုိး။ အဲသလုိနည္းအတုိင္းဆက္ထုိး..။ထုိးရင္း.. ထုိးရင္း… ဒုတိ ယ….တတိယ….စတုတၱ….ဆက္တုိက္ရွာရတာ။ ေနာက္ဆုံးမေတာ့…. ရႊတ္ခနဲ႔..ဖြတ္ခနဲ႔ မဝင္ေတာ့ဘူး …မာ မာေၾကာေၾကာေနရာေတြကုိဘဲထုိးမိေနေတာ့ပီဆုိရင္ေတာ့…. ဆက္မထုိး ေတာ့ဘဲ.. ဥရွာေဖြမႈပီးဆုံးသြားဘီမုိ႔ …ဥရွာေပးတဲ့ ဆရာက ေဖၚေတာ့လုိ႔ သူေျပာမွ…သူ႔ခြင့္ျပဳခ်က္ရမွ ဥက်င္းထဲကဥေတြရွာေဖြေရး ဥႏုိက္တဲ့ကုိယ္ တုိ႔အဖြဲလုပ္ငန္းစရေတာ့တာ။ ေခါင္းျခင္းဆုိင္ပီး ဥက်င္းေဖၚၾကရတာ…သဲေတြကုိ အေပၚယက္တင္…. အဲဒီသဲ ေတြက ျပန္ပီး ၿပိဳက်၊ ျပန္ယက္တင္။ ဥက်င္းကနက္လာရင္လက္ေထာက္…ခါးကုန္း…. ဖင္ကုန္းပီး သဲေတြယက္ တင္ၾကရတာ…ေယာက္်ားေတြခ်ဥ္းဘဲဆုိေတာ့ လိပ္ဥလည္းေဖၚရင္း၊ ဥမွားစမ္းရင္း…ေျပာင္ၾကေနာက္ၾကနဲ႔…ေပ်ာ္စရာေကာင္းသားကြ..။

လိပ္ဥေတြေဖၚတဲ့အခါ… လိပ္ဥေတြ ေနပူမမိရေအာင္… ထီးေဆာင္းေပးထားရတယ္။ ေနာက္ပီး …ဥ က်င္းထဲမွာ လိပ္ဥရွိေနတဲ့အေနအထား…ပုံစံအတုိင္းေပါ့။ ဥပမာ- ေထာင္ေနတဲ့အေနအထားရွိတဲ့ ဥဆုိရင္ အဲ သည္အတုိင္း သယ္ယူမဲ့ေတာင္းထဲက… သဲေတြအေပၚကုိတင္ေပးရတယ္။ အညင္သာဆုံး…လႈပ္ရွားမႈအနည္း ဆုံးနဲ႔ေဖၚရတယ္၊ သယ္ရတယ္။ဥအရြယ္အစားလား….အငယ္ဆုံးက ဘဲဥအႀကီးစား…အႀကီးဆုံးက ငန္းဥ… မိ ေက်ာင္းဥေလာက္ရွိတယ္…မဒမ္းနဲ႔သက္ႀကီးေကာင္ဥေတြက အရြယ္ကြာပါတယ္…. ဥေတြအား လုံးယူ ပီးဘီ ဆုိရင္… က်ေနာ္တုိ႔ စက္ေလွနဲ႔သယ္ယူတာ မ်ိဳးမ လုပ္ပါရဘူး… က်ေနာ္တုိ႔ စက္ေလွက …ျမင္းေကာင္ေရ ..ပါဝါ မ်ားတာမုိ႔လုိ႔… စက္ေလွတုံခါမႈေၾကာင့္ ဥေတြ ကုိထိခုိက္မွာစုိးလုိ႔ပါ။ ေလာင္း ေလွေပၚကုိ ဥထဲထားတဲ့ ေတာင္း ေတြ… ျခင္းေတြတင္ပီး…က်ေနာ္တုိ႔စက္ေလွက ေလာင္းေလွကုိႀကိဳးနဲ႔ ဆြဲပီး… လုိရာေနရာကုိ ေရာက္ေအာင္ ပုိ႔ေပးရပါတယ္။

အဲသလုိလိပ္ဥေတြရွာဘီဆုိရင္… လင္းဖါးက ဦးဖုိးသန္း နဲ႔ ဦးေမာင္ညွိတုိ႔ဟာဆုိရင္.. က်ေနာ္တုိ႔ဟာ  သူတုိ႔ရွိမယ့္ေနရာကုိလုိက္ရွာပီး… လိပ္ဥရွာခုိင္းရတာ အကူအညီေတာင္းခဲ့ရတာ။ သူတုိ႔ကလည္း က်ေနာ္တုိ႔ အလုပ္ဆုိရင္… သူတုိ႔လုပ္ေနတဲ့ အလုပ္ေတြထားရစ္ခဲ့ပီးခ်က္ခ်င္းလုိက္လာပီး ဥေတြရွာေပးခဲ့့တာ။ အခုေတာ့ သူတုိ႔ ႏွစ္ေယာက္ဟာ လြန္ခဲ့တဲ့့ ၂ ႏွစ္က ေရွ႕ဆင့္ေနာက္ဆင့္ ကြယ္လြန္သြားပါတယ္….သူတုိ႔ သြားႏွင့္ေနၿပီ ေပါခင္ဗ်ာ….။ လိပ္ဥ ွရွာတဲ့ လုပ္ငန္းကုိေတာ့ ဦးေမာင္ညွိရဲ႕သား လဲျဖစ္… ဦးဖုိးသန္းရ႕ဲ တူလည္းျဖစ္တဲ့… ဦးေက်ာ္ရွိန္က…အေမြဆက္ခံ ထားလုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔လုပ္ငန္းကုိ ဆက္ပီးကူညီေနတုံးပါဘဲ။

ဒီလုပ္ငန္းကုိ ဆရာတုိ႔အဖြဲ႕ဘဲလုပ္ေနတာလား… အျခားဘယ္အဖြဲ႕အစည္းေတြပါေသးလဲ။

က်ေနာ္တုိ႔ တေတြဟာ ဒီလုပ္ငန္းကုိ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ သစ္ေတာေရးရာဝန္ႀကီး႒ာ… သစ္ေတာ ဦးစီး႒ာန…ပတ္ဝန္က်င္ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ ေတာရုိင္းတိရစာၦန္ထိန္းသိမ္းေရး႒ာနလက္ေအာက္မွာ ရွိတဲ့ ထမံသီ ေတာရုိင္းတိရစာၦန္ေဘးမဲ့ေတာက ဝန္ထမ္းေတြရယ္.. ေဒသခံေတြရယ္ စစ္ကုိင္းတုိင္းေဒသႀကီး၊ ခႏီၱးခရုိင္အ ေထြေထြအုပ္ခ်ဳပ္ေရးဦးစီး႒ာ( ခရုိင္ႏွင့္ ၿမိဳ႕နယ္)တုိ႔နဲ႔ေပါင္းပီး Wildlife Conservation Society (WCS) နဲ႔ Turtle Survival Alliance (TSA) တုိ႔ဟာ… ျမန္မာ့႒ာေနဖြားလိပ္( အျခားဘယ္ႏုိင္ငံမွဒီလုိလိပ္မ်ိဳး) ကုိ ျမန္မာ့ ေျမက အထက္ခ်င္းတြင္းေဒသမွာဘဲ သဘာဝအေလ်ာက္က်န္ရွိေနတဲ့ လိပ္ခုံးမ်ားမ်ိဳးမတုံး ေအာင္…မ်ိဳး ဆက္ ပ်ံ႕ပြားေရးနဲ႔ အျခားေနရာေတြမွာလဲ အခုလုိလႊတ္ေပးႏုိင္ဘုိ႔.. ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္သြား မည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း ပါ…..ကဲ…ကဲ က်ေနာ္တုိ႔စ ကား ဝုိင္းေလး…နားလုိက္ၾကစုိ႔ရဲ႕….

ဟုတ္ကဲ့ပါ…အခုလိုမအားလပ္တဲ့ၾကားက…ရွင္းလင္းေျပာၾကားေပးတဲ့ ဆရာ့ကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ျပည္သူ႔ အ တြက္… ျမန္မာ့အသံ..အဲဟုတ္ေပါင္…မင္းမင္းၾကည္ လက္ဘက္ရည္ဆုိင္္က…ေက်းဇူးတင္ပါတယ္….

လင္းဖါးေက်းရြာမွ ဦးေမာင္ညွိႏွင့္ ဦးဖုိးသန္း သုိ႔အမွတ္တရမ်ားစြာျဖင့္——

ကုိျငမ္း (ေတာင္သာ)

(ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္သစ္ေတာေရးရာဂ်ာနယ္ ဇန္နဝါရီ၊၂၀၁၆ ထုတ္တြင္ေဖာ္ျပပါရိွေသာလိပ္ခုးံအေျကာင္းေျပာျပခ်င္တယ္ေဆာင္းပါးကုိ စာေရးသူ၏ခြင့္ျပဳခ်က္အရျပန္လည္ေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္ပါသည္။)

Rick Hudson,TSA

လိပ္မ်ိုးစိတ္ရွင္သန္ေရးအဖြဲ႕ (TSA) ဥကၠဌ Rick Hudson ႏွင့္ လိပ္ခုံး

By | 2017-05-19T09:58:10+00:00 December 8th, 2016|Amphibians, TSA, WCS Myanmar|0 Comments

About the Author:

Leave a Reply