လိပ္ပါးနီ (သို႔) အေမရိကန္လိပ္ ႏွင့္ ျပည္ပမွတင္သြင္းလာေသာ မ်ိဳးစိတ္တစ္ခု၏ လႊမ္းမိုးမွဳအႏၱရာယ္

ျပည္ပမွ တင္သြင္းလာေသာ မ်ိဳးစိတ္တစ္ခု ဆိုသည္မွာ မိမိႏိုင္ငံသို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္တစ္ခုျဖင့္ တင္သြင္းလာျခင္း (သို႔) မေတာ္တဆ ဝင္ရာက္လာေသာ မ်ိဳးစိတ္တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ ၄င္းမ်ိဳးစိတ္သည္ မိမိေနရင္းေဒသ ျပင္ပ၌ပင္ ေကာင္းစြာမ်ိဳးပြား ရွင္သန္ႏိုင္ေသာ အစြမ္းသတၱိ ရွိပါသည္။ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအမ်ားစုတြင္ ထိုကဲ့သို႔ေသာ မိမိႏိုင္ငံ၏ ကိုယ္ပိုင္မ်ိဳးစိတ္မဟုတ္ပဲ အျခားေဒသမွ ဝင္ေရာက္လာေသာ မ်ိဳးစိတ္မ်ားစြာ ရွိၾကပါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကၽြန္းႏိုင္ငံေဒသမ်ား၌ ထိုကဲ့သို႔ေသာ ျပႆနာမ်ား ပိုမိုၾကံဳေတြ႔ရေလ့ရွိပါသည္။ အျခားေဒသတစ္ခုမွ တင္သြင္းလာေသာ မ်ိဳးစိတ္အားလံုးသည္ အႏၱရာယ္ရွိျပီး မိမိေဒသ၏ ကိုယ္ပိုင္မ်ိဳးစိတ္မ်ားအား လႊမ္းမိုးႏိုင္မည္ဟု မဆိုလိုေသာ္လည္း အမ်ားစုမွာ ထိုသို႔ေသာ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစတတ္ပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ျမစ္ေခ်ာင္း အင္းအိုင္မ်ားတြင္ ေပါမ်ားစြာ ေတြ႔ရွိရေသာ တလားဗီးယား ငါးအမ်ိဳးအစားသည္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွ တင္သြင္းလာေသာ မ်ိဳးစိတ္ျဖစ္ျပီး လူတို႔အတြက္ စားနပ္ရိကၡာျဖည့္တင္းေပးသည္ မွန္ေသာ္လည္း ေဒသငါးမ်ိဳးမ်ားအား အႏၱရာယ္ေပးတတ္ေသာ ငါးတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။
` အေမရိကန္လိပ္ ေခၚ လိပ္ပါးနီ( Red-eared slider – Trachemys scripta elegans )သည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း၏ ေဒသရင္းဖြားမ်ိဳးစိတ္ တစ္ခု ျဖစ္ျပီး ယခုအခါတြင္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံ အမ်ားစု၌ ေတြ႔ရွိလာရျပီး ေဒသမ်ိဳးစိတ္မ်ားအား လႊမ္းမိုးအႏၱရာယ္ေပးလာေသာ မ်ိဳးစိတ္တစ္ခု ျဖစ္လာပါသည္။ ကုန္းေျမ၊ ျမစ္၊ေခ်ာင္း၊အင္း၊အိုင္ မ်ားနွင့္ ေရခ်ိဳကန္မ်ားတြင္ က်က္စားတတ္ပါသည္။ အရြယ္ေရာက္ လိပ္ပါးနီ တစ္ေကာင္သည္ ၆လက္မ မွ ၁၂ လက္မအထိသာ ၾကီးထြားႏိုင္ပါသည္။ ေျခ၊ လက္ ႏွင့္ ဦးေခါင္းတို႔တြင္ အဝါေရာင္ အစင္းေၾကာင္းေလးမ်ား ပါရွိျပီး မ်က္လံုးေနာက္ရွိ အနီေရာင္အစင္းေၾကာင္းကို ၾကည္႔ျခင္းျဖင့္ လိပ္ပါးနီျဖစ္သည္ဟု အလြယ္တကူ မ်ိဳးခြဲျခားႏိုင္ပါသည္။

 

သက္တမ္းအားျဖင့္ အနွစ္(၄၀) ေက်ာ္ေလာက္အထိ ရွင္သန္ႏိုင္ျပီး အသက္ (၃) ႏွစ္၊ (၄)ႏွစ္ေရာက္လ်ွင္ စတင္မ်ိဳးပြားႏိုင္ျပီး တစ္ႏွစ္လ်ွင္ (၆)ၾကိမ္၊ တစ္ၾကိမ္လွ်င္ (၆)လံုးမွ (၁၁)လံုးအထိ ေပါက္ပြားႏိုင္ပါသည္။ မ်ိဳးပြားရန္ အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္ တိုေတာင္းျခင္း နွုင့္ ၾကီးထြားႏွဳန္း ေကာင္းမြန္ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ အလြယ္တကုူ ေပါမ်ားစြာ ရွင္သန္ႏိုင္ပါသည္။
၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွစ၍ လိပ္ပါးနီမ်ားအား အလွေမြးျမဴရန္အတြက္ သဘာဝထဲမွ ဖမ္းဆီးကာ တင္ပို႔ေရာင္းခ်ျခင္းမ်ား စတင္လုပ္ေဆာင္လာၾကပါသည္။ လွပေသာ အေရာင္အဆင္း၊ ေမြးျမဴရန္ လြယ္ကူမွဳ ႏွင့္ ေစ်းႏွဳန္းခ်ိဳသာမွဳမ်ားေၾကာင့္ တျဖည္းျဖည္း အလွေမြးသူမ်ားအၾကားတြင္ ေရပန္းစားလာေသာ မ်ိဳးစိတ္ျဖစ္ကာ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအရပ္ရပ္သို႔ ျပန္႔ႏွံ႔လာခဲ့ပါသည္။ ျမိဳ႕ျပရွိ ငါးနွင့္လိပ္ အလွေမြးသူမ်ား၊ ေရာင္းခ်သူမ်ားမွ တဆင့္ အနီးပတ္ဝန္းက်င္ရွိ ကန္မ်ားအတြင္းသို႔ မေတာ္တဆ ေရာက္ရွိသြားရာမွ လိပ္ပါးနီမ်ားအား ရံဖန္ရံခါ မိမိတို႔ႏိုင္ငံ၌လည္း ေတြ႔ရွိလာေနရျပီျဖစ္ပါသည္။ လိပ္ပါးနီသည္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔ၾကီး (IUCN) ၏ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ စစ္တမ္းမ်ား အရ မိမိေနရင္းေဒသ မဟုတ္ေသာ ေဒသမ်ားတြင္ အဆိုးဝါးဆံုး လႊမ္းမိုးမွဳ အႏၱရာယ္ရွိေသာ မ်ိဳးစိတ္ (၁၀၀) စာရင္း (100 of the World’s Worst Invasive Alien Species) တြင္ ပါဝင္ပါသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေရခ်ိဳလိပ္ႏွင့္ ကုန္းလိပ္မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း (၂၆) ေတြ႔ရွိရျပီး ေဒသရင္းဖြား မ်ိဳးစိတ္ (၁၁) မ်ိဳးထိ ပါဝင္ပါသည္။
ျမန္မာ့ေဒသရင္းဖြားမ်ိဳးစိတ္ အမ်ားစုမွာ မ်ိဳးသုဥ္းရန္ အႏၱရာယ္ႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရျပီး ျမန္မာ့လိပ္ခံုး ေခၚ တိုက္လိပ္မွာ ကမၻာ့ဒုတိယ အရွားပါးဆံုး လိပ္မ်ိဳးစိတ္တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။

လိပ္ပါးနီသည္ အခြင့္အေရးရပါက အသားစားတတ္ေသာ လိပ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး ခရု၊ဂဏန္း၊ငါး၊ပုစြန္၊ အင္းဆက္ ပိုးမႊားမ်ားနွင့္ အသီးအရြက္မ်ားအား စားသံုးတတ္ေသာ လိပ္မ်ိဳးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အစာေရစာ ရွားပါးေသာ အေျခအေနတြင္ လိပ္အခ်င္းခ်င္းပင္ ကို္က္ျဖတ္စားေသာက္တတ္ေသာ သဘာဝရွိသည္။ မိမိႏိုင္ငံ၏ သဘာဝထဲတြင္ ေပါမ်ားလာပါက ေဒသရင္းလိပ္မ်ိဳးမ်ားအတြက္ အစားအစာမ်ား ျပိဳင္ဆိုင္ရုံမ်ွမက အလြန္ၾကီးမားေသာ အႏၱရာယ္ရွိသည့္ လိပ္မ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။ ေရလိပ္အမ်ားစုသည္ မိမိတို႔၏ ခႏၱာကိုယ္၏ ဇီဝကမၼလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ရန္ ေနေရာင္ျခည္လိုအပ္ေသာေၾကာင့္ ေနပူစာလွံဳေသာ အေလ့အထ (Basking) ရွိၾကပါသည္။ ေဒသမ်ိုဳးလိပ္မ်ားထက္ပို၍ ရန္လိုတတ္ေသာ အေလ့အက်င့္ရွိသည့္ လိပ္ပါးနီသည္ ေနပူစာလွံဳရန္ ေနရာ ႏွင့္ အစားအစာ အား ျပိဳင္ဆိုင္အႏိုင္ယူႏိုင္မည္မွာ မလႊဲဧကန္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

ထို႔အျပင္ လိပ္ပါးနီသည္ အျခားႏုိင္ငံမွ ေရာက္ရွိလာေသာ မ်ိဳးစိတ္ျဖစ္သည့္အတြက္ သဘာဝ ေဂဟစနစ္ထဲသို႔ ေရာက္ရွိသြားပါက ကပ္ပါးပိုးမ်ား (parasites ) သယ္ေဆာင္ကာ မူလရွိႏွင့္ျပီးေသာ အပင္ႏွင့္ သတၱဝါမ်ိဳးစိတ္မ်ားအား ဒုကၡေပးႏိုင္ပါေသးသည္။ ေလ့လာေတြ႔ရွိမ်ားအရ nematodes ပိုးမ်ားအား သယ္ေဆာင္ႏိုင္ေသာ သတၱဝါတစ္ေကာင္လည္း ျဖစ္ပါသည္။ လူတို႔တြင္ အစာအဆိပ္သင့္မွဳကဲ့သို႔ ေရာဂါမ်ိဳးအား ျဖစ္ေစတတ္သည့္ Salmonella bacteria အား လိပ္အပါအဝင္ အခ်ိဳ႕ေသာ တြားသြားသတၱဝါမ်ားတြင္ ေတြ႕ရေလ့ရွိေသာေၾကာင့္ လိပ္ပါးနီတြင္လည္း ေတြ႔ရွိရႏိုင္ပါသည္။

သဘာဝေဂဟစနစ္ထဲသို႔ လိပ္ပါးနီမ်ား က်ယ္ျပန္႔စြာ ေရာက္ရွိသြားပါက မူလရွိႏွင့္ျပီး လိပ္မ်ိဳးစိတ္မ်ားပင္မက အပင္ႏွင့္ အျခားသတၱဝါမ်ား အေပၚ၌လည္း ထိုကဲ့သုိ႔ ဆိုးက်ိဳးမ်ား က်ေရာက္ႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထိုအႏၱရာယ္မ်ားမွကာကြယ္ရန္မွာ ဥပေဒမ်ားထုတ္၍ လိပ္ပါးနီ တင္သြင္းေရာင္းခ်မွဳမ်ားအား တားဆီးပိတ္ပင္ရန္ႏွင့္ သဘာဝတြင္းေရာက္ရွိျပီး လိပ္ပါးနီမ်ားအား ဖမ္းဆီး ႏိွမ္ႏွင္းရန္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ “ၾကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္းသည္ ကုသျခင္းထက္ ထိေရာက္၏” ဟူေသာ ဆိုရိုးစကားကဲ့သို႔ပင္ လိပ္ပါးနီမ်ား မိမိႏိုင္ငံ၏ သဘာဝတြင္ ေပါမ်ားစြာ မေတြ႔ရွိေစရန္ ၾကိဳးစား ထိန္းသိမ္းၾကရပါမည္။ အလွေမြးျမဴသူမ်ား နွင့္ ေရာင္းခ်ေသာ သူမ်ားသည္လည္း ထိုလိပ္မ်ားအား သဘာဝေရကန္မ်ားအတြင္း လြတ္ထြက္သြားျခင္း၊ လႊတ္ေပးျခင္းမ်ိဳး မရွိေစရန္ ေသခ်ာဂရုစိုက္ရပါမည္။ အကယ္၍ သဘာဝေရကန္တစ္ခုခု (သို႔) တစ္ေနရာရာမွ ထိုလိပ္အား ေတြ႕ရွိပါက ေတြ႔ရာေနရာတြင္ ေဘးမဲ့ေစလႊတ္ျခင္းမ်ိဳး လံုးဝ(လံုးဝ) မလုပ္သင့္ပါ။

နိဂံုးခ်ဳပ္အားျဖင့္ ျမန္မာ့ေဒသရင္းဖြား လိပ္မ်ိဳးစိတ္မ်ားသည္ စိုက္ပ်ိဳးေျမခ်ဲ႕ထြင္ျခင္းေၾကာင့္ ေနရင္းေဒသမ်ား ေပ်ာက္ဆံုးျခင္း၊ ေဒသခံမ်ားမွ သတ္ျဖတ္စားသံုးျခင္း၊ ေဆးဝါးေဖာ္စပ္ရန္ႏွင့္ အိမ္တြင္ အလွေမြးရန္ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားသို႔ တင္ပို႔ျခင္း အစရွိသည့္ အခ်က္မ်ားေၾကာင့္ မ်ိဳးသုဥ္းရန္ အႏၱရာယ္ႏွင့္ ရင္ဆိုင္လာေနရပါသည္။ မိမိ၏ မဆင္မျခင္ လိပ္ပါးနီတစ္ေကာင္အား သဘာဝ ထဲသ္ို႕ ေစလႊတ္လိုက္ေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္တစ္ခုေၾကာင့္ ျမန္မာ့မ်ိဳးစိတ္မ်ားအား ထပ္မံမထိခိုက္ ေစသင့္ေတာ့ပါ။ အေမရိကန္လိပ္ (သို႔) လိပ္ပါးနီ အား ျမန္မာ့သဘာဝေဒသ မ်ားထဲသို႔ လံုးဝ (လံုးဝ) မေစလႊတ္ျခင္းျဖင့္ ျမန္မာ့လိပ္မ်ိဳးစိတ္မ်ားအား ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းၾကပါစို႕။

Photos – Internet
“Happy World Turtle Day 2018”
“Please stand with us for turtles and tortoises”
စြမ္းထက္ (WCS)

By | 2018-05-23T11:42:56+00:00 May 23rd, 2018|TSA, WCS Myanmar, Wildlife Trade|0 Comments

About the Author:

Leave a Reply